ترجمه کلمه به کلمه :
- إِذَا : هرگاه ، وقتی که
- ظَهَرَتِ : آشکار شد ، هویدا گشت
- اَلْخِیَانَاتُ : خیانتها ، پیمانشکنیها (جمع خیانت)
- اِرْتَفَعَتِ : برداشته شد ، بالا رفت ، زائل گشت
- اَلْبَرَکَاتُ : برکتها ، خیرات ، فزونیها (جمع برکت)
این حدیث شریف یک اصل اساسی و حیاتی در نظام عِلّی و معلولی عالم هستی و بهویژه در حیات اجتماعی و اقتصادی بشر را تبیین مینماید . پیام اصلی این کلام کوتاه ، هشدار دربارهی پیوند گسستناپذیر عمل اخلاقی فرد و جامعه با آثار و نتایج معیشتی و معنوی آن است .
ظَهَرَتِ اَلْخِیَانَاتُ :
منظور از خیانت ، تنها نقض عهد در معاملات نیست ؛ بلکه گسترهای وسیع از پیمانشکنیها را در بر میگیرد . این مفهوم شامل خیانت در امانت ، خیانت در مسئولیتهای اجتماعی و دولتی ، خیانت در روابط ، و حتی خیانت در تعهدات فکری و علمی است . «ظهور» نیز به معنای علنی شدن یا شیوع یافتن آن در سطح جامعه است ، به گونهای که قبح آن از بین رفته و به یک امر رایج تبدیل شود .
اِرْتَفَعَتِ اَلْبَرَکَاتُ :
برکت نیز همان ، ثبات و افزایش خیر الهی است . این برکت در ابعاد مختلف زندگی متبلور میشود :
- برکت در مال : یعنی مقدار کم کفایت کند و با زحمت کمتر،فایده بیشتری حاصل شود.
- برکت در عمر : یعنی زمان محدود فرد صرف کارهای مفید و ماندگار شود .
- برکت در خانواده و نسل : یعنی فرزندان صالح باشند و آرامش در محیط خانه حاکم باشد .
حدیث فوق بیان میکند که هرگاه جامعه از مدار صداقت ، امانتداری ، و وفای به عهد خارج شده و خیانت به عنوان یک رویهی عادی جلوهگر شود ، خداوند متعال “برکت” را از آن جامعه سلب میکند . این سلب برکت لزوماً به معنای نابودی منابع نیست ، بلکه به مفهوم خنثی شدن اثردهی و منفعتزایی منابع موجود است .
ممکن است اموال فراوان باشد ، اما کفایت نکند ؛ یا کار زیاد باشد ، اما نتیجهای مطلوب در پی نداشته باشد . بنابراین ، این حدیث ، یک دستورالعمل اخلاقی است که سعادت دنیوی و معنوی یک ملت را در گرو اصالت و حفظ امانتداری و دوری از هرگونه خیانت میداند .
در برخی از نسخههای غررالحکم و تفاسیر آن ، کلمهی «اَلْخِیَانَاتُ» (خیانتها) به صورت «اَلْجِنَایَاتُ» (جنایتها) روایت شده ، مفسران در توضیح این واژه دو معنا را مطرح کردهاند :
- الف) جنایت به معنای مطلق گناهان : در این حالت ، «جنایت» به هرگونه نافرمانی و تخلف از اوامر الهی اطلاق میشود و بیانگر آن است که هرگاه گناهان و اعمال ناشایست در یک جامعه شیوع یابد ، برکات از آنجا رخت برمیبندد .
- ب) جنایت به معنای جرائم علیه دیگران : در این دیدگاه ، «جنایت» به معنای تعرض به حقوق ، مال و جان مردم است ، نظیر قتل ، ضرب و جرح و هر عملی که به دیگری آسیب برساند . بر اساس این قرائت ، هرگاه ظلم و تجاوز به حقوق مردم رواج یابد ، برکات الهی زایل میگردد .
در نتیجه :
چه این حدیث را با لفظ «خیانت» و چه با لفظ «جنایت» بخوانیم ، پیام محوری و اخلاقی آن ثابت است : امنیتِ معیشت و معنویت یک جامعه ، به شدت به سلامت اخلاقی آن وابسته است . گسترش فساد ، پیمانشکنی و تجاوز به حقوق دیگران ، همچون سمی مهلک ، ریشههای ثبات و فزونی خیر (برکت) را از بین میبرد
- درباره برکت در ویکی شیعه بیشتر بخوانید
