ترجمه کلمه به کلمه :
- إِنَّمَا : همانا ، فقط ، جز این نیست که
- اَلنَّاسُ : مردم
- رَجُلاَنِ : دو مرد ، دو دسته (در اینجا به معنی دسته یا گروه به کار رفته)
- مُتَّبِعُ : پیرو ، دنبالکننده
- شِرْعَهٍ : شریعت ، قانون الهی ، راه و روش دینی
- وَ : و
- مُبْتَدِعُ : بدعتگذار
- بِدْعَهٍ : بدعت
این حدیث شریف ، تصویری روشن و دقیق از تقسیمبندی انسانها در مواجهه با دین مبین اسلام ارائه میدهد . حضرت با بیانی موجز و بلیغ ، تفاوت میان دو رویکرد اساسی را تبیین مینمایند :
مُتَّبِعُ شِرْعَهٍ ( پیرو شریعت ) : این دسته از افراد ، کسانی هستند که با دقت و تعبد ، راه و روشی را که خداوند متعال از طریق قرآن کریم و سنت پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله برای هدایت بشر مقرر فرموده است ، دنبال میکنند . ایشان در عقاید ، عبادات و معاملات خود ، تابع احکام الهی بوده و از انحراف و بدعت پرهیز مینمایند . این رویکرد ، نشاندهنده تسلیم در برابر حق و پیروی از نور هدایت الهی است .
مُبْتَدِعُ بِدْعَهٍ ( بدعتگذار ) : در مقابل ، افرادی هستند که به جای تبعیت از شریعت اصیل ، امری را که سابقه در دین ندارد ، به عنوان بخشی از دین معرفی کرده و بدان عمل میکنند . این نوآوریهای ناروا ، که ریشه در وحی الهی و سنت نبوی ندارند ، موجب انحراف از مسیر حق و ایجاد تفرقه در دین میشوند . بدعت ، به مثابه افزودن چیزی به دین یا کاستن از آن است که هر دو موجب خدشهدار شدن حقیقت دین میگردند .
در نتیجه :
این حدیث شریف ، تذکری جدی به مسلمانان است تا در سلوک دینی خود ، همواره پایبندی به مبانی اصیل اسلام را مد نظر قرار داده و از هرگونه نوآوری که موجب دور شدن از سنت نبوی و تعالیم الهی میشود ، پرهیز نمایند.
تأکید بر “فقط” (إِنَّمَا) نشاندهنده این است که این دو دسته ، تمام انسانها را در بر میگیرند و راه سومی در این تقسیمبندی وجود ندارد ؛ یا انسان در مسیر هدایت الهی گام برمیدارد و یا در ورطه بدعت سقوط میکند .
