ترجمه کلمه به کلمه :
- هُو : اوست ( اشاره به خداوند )
- اللَّهُ : خدا
- الَّذِی : آنکه ، کسی که
- تَشْهَدُ : گواهی میدهد ، شهادت میدهد
- لَهُ : برای او ، به نفع او
- أَعْلَامُ : نشانهها ، پرچمها ، علائم (جمع عَلَم به معنای نشانه)
- الْوُجُودِ : هستی ، آفرینش
- عَلَی : بر ، علیه (در اینجا به معنای “بر خلاف” یا “با وجود”)
- قَلْبِ : قلب ، دل
- ذِی : صاحبِ ، دارندهِ
- الْجُحُودِ : انکار ، ناسپاسی ، کفران (جحود به معنای انکار چیزی که در دل شناخته شده است)
این حدیث شریف ، به تبیین جایگاه بینظیر خداوند متعال و وضوح دلایل وجودی او در سراسر هستی میپردازد . عبارت “هُوَ اللَّهُ الَّذِی تَشْهَدُ لَهُ أَعْلَامُ الْوُجُودِ” بیانگر این حقیقت است که تمامی مظاهر و پدیدههای عالم هستی ، از کوچکترین ذره تا بزرگترین کهکشانها ، هر یک به مثابه نشانهها و پرچمهایی آشکار ، گواه و شاهد بر وجود یگانه خداوند و قدرت و حکمت بیمنتهای او هستند .
نکته عمیق و حائز اهمیت حدیث در ادامه آن نهفته است : “عَلَی قَلْبِ ذِی الْجُحُودِ” . این بخش از حدیث ، به آنانی اشاره دارد که با وجود این همه دلایل و شواهد متقن و روشن در آفاق و انفس ، باز هم حقیقت وجود الهی را انکار میکنند . عبارت “عَلَی قَلْبِ ذِی الْجُحُودِ” به این معناست که حتی انکارکنندگان و منکران نیز ، در اعماق فطرت و قلب خود ، به وجود خالق اذعان دارند و این انکار ، بیشتر از سر عناد یا غفلت است تا عدم وجود دلایل . گویی نشانههای هستی ، حتی بر قلبهای منکران نیز گواهی میدهند و پرده از حقیقت برمیدارند ، اگرچه ممکن است به زبان اقرار نکنند .
این حدیث تأکیدی بلیغ بر توحید فطری و عقلی است که هم بر آیات آفاقی و انفسی ( نشانههای بیرونی و درونی ) و هم بر وضوح حقیقت برای هر انسانی ، حتی منکران ، دلالت دارد .
