ترجمه کلمه به کلمه :
- إِنَّ : همانا ، به درستی که ، به راستی که
- بَذْلَ : بخشیدن ، عطا کردن
- اَلتَّحِیَّهِ : سلام ، درود ، نیکویی ، تحیت
- مِنْ : از
- مَحَاسِنِ : نیکوییها ، زیباییها ، حُسن ها ، فضیلتها
- اَلْأَخْلاَقِ : اخلاق ، خصلتها
از سلام زبانی تا احسان عملی
این حدیث شریف ، جایگاه والای تحیّت را در منظومهٔ اخلاق اسلامی تبیین میکند و آن را در شمار برجستهترین زیباییهای اخلاقی قرار میدهد
مفهوم جامع « اَلتَّحِیَّهِ »
برای درک این حدیث، لازم است ابتدا معنای دقیق تحیت را مورد واکاوی قرار دهیم. گرچه معنی مشهور و اولیه تحیت، سلام و درود است، اما در منابع اسلامی، معنای آن فراتر از یک درود لسانی است و شامل هر نوع احسان و نیکویی میشود.
چنانچه در شرح آقا جمال خوانساری ذیل این حدیث آمده ، تحیت گاهی بر مطلق احسان اطلاق میشود. ایشان به تفسیر علّى بن ابراهیم در آیۀ کریمۀ «وَ إِذٰا حُیِّیتُمْ بِتَحِیَّهٍ فَحَیُّوا بِأَحْسَنَ مِنْهٰا أَوْ رُدُّوهٰا» (نساء/۸۶) اشاره میکنند که مراد از تحیت در آن آیه، هم سلام است و هم غیر آن – از نیکویی.
بر این اساس، مراد از بَذلِ التَّحِیَّه ، میتواند بذل مطلق احسان و نیکی باشد؛ یعنی انسان با رفتار، گفتار و منش خود، کرامت و احترام را به دیگران هدیه کند. با این حال، اگر حدیث بر معنای خاص سلام حمل شود، مقصود آن است که آغاز کردن سلام و گسترش دادن آن در میان مؤمنان، نشانهای روشن از کمال اخلاقی و صفای باطن انسان است؛ چنانچه در روایات متعدد، پیشقدمی در آن توصیه شده است.
