ترجمه کلمه به کلمه :
- اَلْحِلْمُ : بردباری ، خویشتنداری
- عَشِیرَهٌ : قبیله ، خاندان ، خویشاوندان ، طایفه
حِلم، پشتوانهای برای عبور از بحرانها
این حدیث شریف، با بیانی کوتاه و عمیق، به جایگاه مهم حِلم در زندگی فردی و اجتماعی انسان اشاره میکند. تعبیر عَشیره در فرهنگ عرب، تنها به معنای نسبت خونی نیست، بلکه نماد پشتیبانی، حمایت، دفاع و یاری در سختیها است. قبیله در جامعه سنتی، مهمترین عامل حفظ امنیت، دفع خطرات و حل بحرانها بهشمار میرفت.
اَلْحِلْمُ عَشِیرَهٌ ، به این معناست که حِلم و بردباری، همان نقشی را برای انسان ایفا میکند که یک قبیله نیرومند در برابر مشکلات و تهدیدها ایفا مینماید.
آقا جمال خوانساری در شرح این حدیث تصریح میکند، بردباری در دفع مکاره (سختیها و ناخوشایندیها) و مهالک (هلاکتها و خطرات) نقش قبیله را دارد؛ یعنی انسان بردبار، در مواجهه با بحرانها تنها نیست، بلکه با نیروی عقل، آرامش و تدبیر، از خود دفاع میکند و از لغزشها و پیامدهای خطرناک شتابزدگی در امان میماند
از این منظر، حلم نهتنها یک فضیلت اخلاقی فردی، بلکه سرمایهای اجتماعی است؛ سرمایهای که انسان را از دشمنیها، نزاعها، تصمیمهای نادرست و آسیبهای جبرانناپذیر حفظ میکند.
