علم آدمی را بلندمرتبه سازد و حکمت، رشد او را پدید آورد

ترجمه کلمه به کلمه :

• اَلْعِلْمُ : علم ، دانش
• یُنْجِدُ : بلند می‌گرداند ، رفعت می‌بخشد ، یاری و برتری می‌دهد
• اَلْحِکْمَهُ : حکمت ، فرزانگی
• تُرْشِدُ : راهنمایی می‌کند ، هدایت می‌کند ، رشد و راه‌یابی می‌بخشد

دو بال رسیدن به کمال

در این سخن گهربار، دو عنصر بنیادین تربیت انسانی در کنار یکدیگر آمده‌اند. امام علیه‌السّلام با فصاحتی موجز، نسبتِ میان دانایی و رشد حقیقی را بیان فرموده‌اند.

العِلمُ یُنْجِدُ

مراد از علم در اینجا، دانشی است که انسان را از پستی جهل و نادانی بیرون آورده و در مرتبه‌ای برتر از درک، معرفت و آگاهی قرار می‌دهد. علم سبب رفعت شأن انسان است

الحِکمَهُ تُرْشِدُ

حکمت، چنان‌که شارحان گفته‌اند، یا به معنای علوم دینی و معارف شرعی است که انسان را به راه درست هدایت می‌کند، یا در معنایی جامع‌تر، ترکیبی از علم و عمل صالح به شمار می‌رود. بر پایه‌ی این معنا، حکمت نه تنها دانستن، بلکه به‌کار بستن دانش در مسیر بندگی و صلاح است.

به‌بیان دیگر، علم زمینه‌ی بلندمرتبگی و شایستگی را پدید می‌آورد، و حکمت، که علمِ آمیخته به عمل و هدایت است، انسان را به مقصد و حقیقت رستگاری می‌رساند.

اگر بخواهیم در مثلی مشخص کنیم علم همانند بالی است که آدمی را از زمین جهل برمی‌کَنَد، و حکمت نوری است که راه را تا آسمان معرفت و سعادت روشن می‌سازد.

• درباره حکمت و رُشد در ویکی فقه بیشتر بخوانید