ترجمه کلمه به کلمه :
- لاَ : نیست ، هیچ ، نفی
- عَمَلَ : عملی
- کَالتَّحْقِیقِ : همچون تحقیق ، بررسی دقیق و اثبات حقیقت
برترین عمل در مسیر معرفت دینی
این حدیث کوتاه و پرمعنا بر جایگاه ممتاز تحقیق در میان اعمال انسانی تأکید میکند و آن را برتر و همسنگ با هیچ عمل دیگری نمیداند. مقصود از «تحقیق» در این بیان، صرف گردآوری اطلاعات یا نقل مطالب نیست، بلکه تحقیقِ آگاهانه و روشمند در علوم شرعی و مسائل دینی است؛ همانگونه که در توضیح نقلشده آمده است :
نیست عملى مثل تحقیق، یعنى تحقیق علوم شرعیّه و مسائل دینیّه
شرح آقا جمال خوانساری، جلد: ۶، صفحه: ۳۵۳
تحقیق، انسان را از سطح تقلید، گمان و برداشتهای سطحی فراتر میبرد و او را به درک مستند، استوار و قابل اعتماد از حقیقت دین میرساند. چنین عملی نهتنها موجب رشد فکری و ایمانی فرد میشود، بلکه از تحریف، بدفهمی و انحراف در باورها جلوگیری میکند.
از منظر معارف اسلامی، ارزش این عمل به این دلیل برجسته است که دین بر حق و حقیقت استوار است و دستیابی به حق، بدون بررسی، دقت و سنجش ممکن نیست. ازاینرو، تحقیقی که با نیت خالص و بر پایه منابع معتبر انجام شود، خود عبادتی والا و اثری ماندگار بهشمار میآید.
