ترجمه کلمه به کلمه :
- لاَ : نیست ، وجود ندارد
- جَمَالَ : زیباییای
- کَالْحَسَبِ : مانند حسب (شرافت خانوادگی ، افتخار موروثی ، شرافت ناشی از نیاکان)
هیچ زیباییای به پای شرافت خانوادگی نمیرسد
این حدیث شریف بر ارزش واقعی و ماندگارِ حسب تأکید میکند؛ یعنی آن شرافت و منزلتی که انسان بهسبب پاکی دودمان ، نیکنامی خاندان و رفتارهای پسندیده نسلهای پیشین به ارث میبرد.
در نگاه دین ، زیبایی حقیقی آن چیزی نیست که در ظاهر نمود پیدا کند یا با گذر زمان از میان برود ، بلکه زیبایی پایدار و ارزنده ، ریشهدار بودن در خانوادهای اهل دیانت ، اخلاق ، درستکاری و نیکنامی است. چنین پیشینهای سرمایهای است که شخصیت انسان را شکل میدهد و او را در مسیر درست ثابتقدم میسازد.
حسب به معنای اصالت ، بزرگواری و شرافتی است که ریشه در اعمال نیک ، فضایل اخلاقی و سجایای انسانی نیاکان و نیز پایبندی خود شخص به این میراث معنوی دارد. این مفهوم در مقابل «نسب» صرف قرار میگیرد و تأکید میکند که ملاک برتری ، نه صرف انتساب به خاندانی خاص ، بلکه برخورداری از میراثی از فضیلتها است که هم ریشه در گذشته دارد و هم در اکنون آدمی تحقق مییابد.
تقدم زیبایی معنوی بر ظاهری :
این حدیث ارزشگذاری جامعه بر زیباییهای صوری و مادی را به چالش میکشد و زیباترین جلوهها را در سیمای اخلاق نیکو ، شرافت درون و پاکی نیت میداند. جمال «حسب» ، جمالی پایدار ، تأثیرگذار و الهی است.
مسئولیت در قبال میراث نیاکان :
این روایت به کسانی که از نعمت انتساب به خاندانهای صالح و بااصالت برخوردارند ، هشدار میدهد که این تبار ، امانتی گرانقدر است و باید با حفظ و ارتقای آن از طریق عمل صالح ، از تبدیل شدنش به یک ادعای پوچ جلوگیری کرد.
امکان کسب «حسب» برای همگان :
نکتۀ امیدبخش این است که «حسب» تنها مختص زادگان خاص نیست. هر انسانی میتواند با تلاش در مسیر فضیلت ، تقوا و خدمت به خلق ، برای خود و نسل پس از خویش «حسب» و شرافتی جاودانه بیافریند.
