ترجمه کلمه به کلمه :
- اَلتَّاجِرُ : تاجر ، بازرگان ، کسی که به دادوستد و خرید و فروش میپردازد
- مُخَاطِرٌ : خطرکننده ، کسی که در معرض خطر است
حدیث کوتاه « التاجرُ مخاطِر » بیانگر حقیقتی درباره ماهیت کار اقتصادی است ؛ بدین معنا که تجارت ذاتاً عرصهای آمیخته با خطرات و دگرگونیها است . اما این خطر تنها به جنبههای مادی محدود نمیشود ، بلکه هم دنیا و هم دین تاجر را در بر میگیرد .
مخاطره دوگانه : رویارویی تاجر با خطر دنیوی و دینی :
- از نگاه دنیوی ، تاجر در معرض خطر زیان مالی ، رکود بازار ، تغییر شرایط اقتصادی و رقابت ناسالم قرار دارد . سود و موفقیت در تجارت ، بدون پذیرش مقدار معقولی از ریسک امکانپذیر نیست . بنابراین تاجر خردمند کسی است که با دانش ، تجربه ، برنامهریزی و سنجش عاقلانه خطرها وارد عرصه تجارت میشود و در عین خطرپذیری ، از بیگدار به آب زدن پرهیز میکند .
- از نگاه دینی ، خطر بزرگتر آن است که انسان در جریان سود و زیان ، از مرز حلال و حرام عبور کند یا در پی سوداگری ، عدالت و انصاف را فراموش نماید . تاجر مؤمن باید هوشیار باشد که مبادا طمعِ سود ، او را از صداقت ، امانتداری ، رعایت حقالناس و اخلاق اسلامی دور سازد . در این معنا ، مخاطره تاجر نه تنها در از دست دادن مال ، بلکه در خطر از دست دادن رضای خدا و سلامت ایمان است .
در نتیجه :
این حدیث دعوتی است به تعادل میان خطرپذیری دنیوی و تقوای دینی . بازرگان حقیقی آن است که در میدان دشوار تجارت ، هم عقل اقتصادی را به کار گیرد و هم دل را به پرهیزگاری بسپارد ؛ زیرا برکت حقیقی در تجارتی است که خطراتش را با توکل ، عدالت و صداقت مهار کند .
