ترجمه کلمه به کلمه :
- اَلْبُکَاءُ : گریه ، گریستن
- سَجِیَّهُ : سرشت ، خصلت ، طبیعت
- اَلْمُشْفِقِینَ : بیمناکان ، دلسوزان (کسانی که از فرجام خود یا دیگران بیمناک و نگرانند یا بسیار دلسوز هستند)
گریه از خوف خدا ؛ نمادِ بصیرت و شفقت در سیره اولیاء
حدیث شریف «اَلْبُکَاءُ سَجِیَّهُ اَلْمُشْفِقِینَ» بیانگر یک حقیقت عمیق روانشناختی و عرفانی است که ریشه در معرفت و سطح بالای آگاهی دارد . این روایت ، گریه از خوف خدا را خصلت درونی کسانی معرفی میکند که به مقام «اشفاق» رسیدهاند .
تفسیر «المُشْفِقِینَ» ( بیمناکان / دلسوزان ) :
واژه «اشفاق» که از ریشه «مُشفقین» است ، معنایی فراتر از صرفِ ترس یا ترحم را در بر دارد . مُشفق کسی است که به دلیل عمق بصیرت و آگاهیاش ، هم از عواقب و فرجام کار خویش بیمناک است (ترس از تقصیر و کوتاهی در ادای وظیفه) ، و هم نسبت به حال دیگران و سرنوشت جامعه ، دغدغهمند و دلسوز .
- اشفاق معنوی ( بیم الهی ) : در ساحت معنوی ، «مشفقین» کسانی هستند که پیوسته مراقب اعمال و نیات خود بوده و از مقام پروردگار و حسابرسی روز جزا بیم دارند . این بیم ، نه ترس فلجکننده ، بلکه عامل حرکت و بیداری است .
- اشفاق اجتماعی ( دلسوزی ) : در ساحت اجتماعی ، «مشفقین» افرادی هستند که رقت قلب داشته و نسبت به دردها ، رنجها و گمراهیهای دیگران بیتفاوت نیستند .
پیوند گریه با سرشت بیمناکان :
بنابراین، «گریه» که در این حدیث به عنوان «سجیه» (طبیعت) مشفقین معرفی شده ، تجلی بیرونی این حالت درونی عمیق است :
- گریه از سر ندامت و خشیت : هنگامی که شخص مشفق به عظمت خالق و کوتاهی خود در برابر او میاندیشد ، این تأمل به صورت اشکِ خشیت و ندامت نمایان میشود . این اشک ، نشانه حیات قلب و دوری از قساوت است .
- گریه از سر دلسوزی و شفقت : وقتی مشفقین ، شاهد ظلم ، جهل ، یا فقر معنوی و مادی دیگران هستند ، اندوه عمیق آنان برانگیخته میشود .اشک ریختن در این مقام ، نشاندهنده مسئولیتپذیری و درد مشترک انسانی است .
- اشک شوق و معرفت : گاهی این گریه ناشی از کشف حقایق ، درک زیباییهای آفرینش ، یا شوق وصال معنوی است .
در نتیجه :
گریه مشفقین ، سندی است بر عمق درک و شدت احساس مسئولیت آنان در قبال هستی ، و معیار سنجش سلامت روح از بیماری غفلت و خودبینی . این خصلت ، سرچشمه مهر ، هدایت و تلاش برای اصلاح است .
- درباره مُشفق در ویکی فقه بیشتر بخوانید
